De plattelandsbevolking is het derde gezicht van Honduras in deze crisis

Geen gemakkelijke oplossing

1. Een ander voorbeeld is het onderwijssysteem, waarbij een aanbevelingsbrief van een politicus van een regerende partij essentieel blijft voor leraren om alles van een baan tot een pinata te krijgen om Kinderdag te vieren. In het inheemse departement van Zelaya, Olancho, gebruikten politici nauwe banden met de president om scholen te openen zonder toestemming of om goedkeuring te krijgen van de betreffende overheidsinstantie.

2. Zelaya heeft dit soort gedrag niet uitgevonden, maar heeft het niet bestreden. Een plattelandsleraar omschreef het resultaat als "een kanker." Het stabiele tweepartijenstelsel van Honduras werd lang beschouwd als een van de sterke punten van het land. Maar de partijen zijn parasitair geworden en mensen zijn het zat. "De een wint of de ander wint, maar alles blijft hetzelfde", aldus een andere boerin.

3. Analisten moeten zichzelf niet voor de gek houden door te geloven dat Zelaya een schone lei naar Honduras bracht. Maar ze moeten ook niet concluderen dat Zelaya geen binnenlandse steun heeft. Naast voornamelijk stedelijke demonstranten bestaat er een slapende massa Zelaya-aanhangers in landelijke gebieden. Deze mensen zijn vaak te arm en bang om hun gemeenschap te verlaten. Ze zullen niet protesteren maar ze zullen gedesillusioneerd blijven. Degenen die niet geschokt zijn door de staatsgreep die hun populistische president niet heeft achtergelaten, walgen van de modus operandi van de Hondurese politiek.

4. Als er verkiezingen worden gehouden, onthult onthouding hoe walgelijk ze zijn. In 2005 daalde de opkomst van kiezers in Honduras - voorheen een van de hoogste in de regio - snel toen 45 procent van de kiezers wegbleef van de peilingen. Nu zal onthouding waarschijnlijk nog hoger worden. Beide belangrijke kandidaten zijn besmet na het steunen van de staatsgreep, de liberale partij is in puin, het verzet is van plan om verkiezingen te boycotten en alomtegenwoordige minachting blijft hoog tegenover politieke instellingen.

5. Naarmate het nationale politieke verzet van Honduras escaleert, heeft de internationale gemeenschap de hoop uitgesproken dat verkiezingen - voorafgegaan door de terugkeer van Zelaya aan de macht, ook al symbolisch - vrede en legitimiteit zullen terugbrengen naar Honduras politiek. Verkiezingen kunnen vrede brengen, maar een lage opkomst zou de claims van binnenlandse legitimiteit ondermijnen. Hoewel deze crisis wordt opgelost, blijft de legitimiteit van de politieke instellingen van het land aangetast - op de korte termijn door de gebeurtenissen rond de staatsgreep en op de lange termijn door het onvermogen van de nationale leiders om de giftige staat van de Hondurese politiek aan te pakken.

6. Sinds de heimelijke terugkeer van Manuel Zelaya naar Honduras vorige week, hebben de media zich gericht op de hordes aanhangers van Zelaya die probeerden hun weg te vinden naar de Braziliaanse ambassade in Tegucigalpa en de militaire en politie-repressie dat deze protesteerders worden geconfronteerd. Maar er zijn tegenwoordig drie gezichten voor de Hondurese samenleving, geen twee. Ongetwijfeld zijn deze overwegend stedelijke actoren cruciaal in de politieke crisis op korte termijn van dit land. Maar het begrijpen van de bredere binnenlandse politieke realiteit, en wat er op deze crisis kan volgen, vereist ook aandacht voor het platteland.

7. Het eerste gezicht van de huidige Hondurese crisis is de pro-Zelaya Resistencia (verzet). Tienduizenden Zelaya-aanhangers uit het hele land gingen deze week de straat op. Ze werden opgewacht door een repressieve militaire machine. Honderden gearresteerd en gewond, gevangenen kwamen samen in het stadion en verschillende mensen werden gedood - deze scènes gaven een tragische herinnering aan de militaire repressie die Latijns-Amerika in de afgelopen decennia had geteisterd. En toch blijven de aanhangers van Zelaya vastbesloten macht terug te vorderen en door te gaan met de constituerende vergadering die deze puinhoop begon. Hoewel Tegucigalpa na enkele dagen van avondklok tot rust is gekomen, blijft het verzet een belangrijke politieke macht, die duizenden in Tegucigalpa en andere secundaire steden en dorpen kan mobiliseren.

8. De facto aanhangers van president Roberto Micheletti vormen het tweede gezicht van Honduras. Deze groep juicht het leger op straat toe en weigert te geloven dat mensen ten onrechte worden vastgehouden, geslagen of zelfs gedood. Die Micheletti-financiers die deze ongelukkige gebeurtenissen erkennen, zeggen dat repressie de noodzakelijke prijs is in de oorlog tegen de poging van Zelaya om onrust te zaaien en chavismo te installeren (het politieke merk van de president van Venezuela, Hugo Chavez). In tegenstelling tot Zelaya-aanhangers erkennen deze Honduranen de geplande novemberverkiezingen als legitiem. Ook zij kunnen duizenden supporters mobiliseren, maar hun mobilisaties hebben ook een sterke militaire smaak.

9. Deze eerste twee gezichten van Honduras claimen elk 90 procent van de burgers van het land te hebben. Beide overdrijven natuurlijk, en het blijft onduidelijk of een van deze eerste twee gezichten de steun van zelfs een meerderheid heeft. De reden hiervoor is dat de meerderheid van de Honduranen op het platteland woont, niet in Tegucigalpa, waar ze vergeten blijven.

10. De meeste Honduranen hebben de gebeurtenissen van deze week ver van de hoofdstad meegemaakt. Dit derde, landelijke gezicht van Honduras protesteert vrijwel nooit en onderhoudt weinig contact met politieke instellingen, behalve wanneer uitreikingen bij de boeren aankomen, soms in ruil voor stemmen. Deze derde Honduras voelde deze week noch de avondklok noch de repressie, maar hij luisterde wel naar nieuws op de radio. Hier in het departement El Paraiso luisteren de armen op het platteland meestal naar het verzetskanaal en steunen ze Zelaya.

11. Boeren verklaren hun positie door twee subsidies te noteren die begonnen zijn met de regering van Zelaya - één voor moeders om kinderen te vaccineren en naar scholen te sturen (Bono Solidario) en de andere om boeren te voorzien van zaden en kunstmest (Bono Tecnologico). Na deze voordelen te hebben ontvangen, waren veel landelijke Honduranen bereid mee te gaan met de voorgestelde Cuarta Urna van Zelaya - de controversiële voorloper van een constituerende vergadering - zelfs als ze niet wisten wat het betekende. Een boer Zelaya-supporter vatte het samen: "We wisten niet eens waar het over ging. Ze kwamen gewoon en zeiden dat we het moesten ondersteunen." Toch waren deze man en veel landelijke Honduranen bereid het project van Zelaya te steunen vanwege de steun die Zelaya hen had gebracht.

12. Uiteindelijk gebruikte Zelaya ministeries en sociale programma's om zijn samenstellende project in landelijke gebieden te organiseren en te promoten. De Cuarta Urna is slechts een van de vele voorbeelden van hoe hij evenveel continuïteit als verandering bracht in de Hondurese politiek, lang gedomineerd door wat een geleerde omschrijft als "concurrerende patronagepiramides" - de nationale en liberale partijen. Deze continuïteiten hebben de politieke instellingen van dit land een plaag van onwettigheid gebracht.